Kadir Suresinin Alak Suresiyle Olan İlişkisi

Kur’an’ın indirildiği Kadir gecesinden bahseden Kadir Suresi ile, Kur’an’dan inen ilk vahiyleri içeren Alak suresi arasında “İlm-ü Münasebatü Ay ve’s-Suver” açısından ve peşi peşine gelmiş olmaları nokta-i nazarından çok güzel nükteler, hikmetler ve incelikler bulunmaktadır.

97. Kadr suresinden önce 96. sure olarak Alak suresi gelir ki, “İkra! Oku! Emri” ile başlayan ilk beş ayet, aynı zamanda ilk indirilen vahiylerdir. Surenin son (19.) ayeti “Rabbine secde et, O’na yaklaş!” emri ile bitiyor. Peşisıra da Kadir suresi başlıyor: “Muhakkak biz indirdik onu (Kur’anı).” Kur’an’ın indirilişinden bahseden bir sure ve öncesinde o Kur’an’dan indirilen ilk ayetler! İkisi arasında ise her ikisini takdir ve kaza buyuran Hz. Zat’a secde ile yakınlaşma bağlacı. Harikülade bir irtibat, bir iltisak, bir alaka, bir tetabuk, tevafuk ve münasebet...

İlk beş ayeti, aynı zamanda ilk indirilen vahiy olan Alak suresinin başlangıcında ilahi buyruk “Oku! Seni yaratan Rabbi’nin adı ile oku!” emrini vermiştir ve üç defa “Oku!” demiştir. Bu emir, “Ne okuyayım? Nerede okuyayım? Okuyup da napayım?” şeklindeki üç soruyu da beraberinde getirmiştir. Surenin bitişinde: “Rabbine secde et, O’na yaklaş.” denilmek suretiyle, okumanın nerede’si “secde” ile, “niçin”i ise Allah’a yakınlaşma ile cevaplanmış. Ne’si ise bir sonraki sure olan Kadir suresinin ilk ayetinde açıklanıyor: “Muhakkak biz indirdik onu, (Kur’anı).” Yani “Sana indirdiğimiz bu Kur’an’ı bol secdeli namazlarında okumak suretiyle bize yaklaş, yakınlaş!” Üç defa oku emri, üç soru ve üç defa Kadir gecesinin zikri. Mutabakat ve muvafakat pek latif.

Kadir suresinin ilk ayetinde der ki: “Muhakkak biz indirdik onu”. Yani (sana indirdiğimiz ilk sure Alak suresinin ilk ve son ayetlerinde dediğimiz üzere “Oku!), oku da ancak bize secde ve ibadet et. Çünkü yüce şanımızla biz indirdik onu, o okunan Kur’an’ı. (...) “Hu (onu) zamirinin mercii konusunda tefsircilerin çoğunluğu Kur'an'a racidir demişlerdir. Buhari'de zikredilmiş olan da “hu” Kur'an'dan kinayedir.  (...) Kur'an: Kur'an'ın tümüne de bir kısmına da söylenmesi doğru olduğu için "o Kur'an" mefhumuna girer. Alusi'nin naklettiği üzere Hattabi zamiri Allah Teala'nın "oku" sözüne işaret olduğunu ve ondan dolayı bu surenin ondan sonraya konulduğunu söylemiştir. Kadi Ebu Bekir İbnü'l-Arabi de bunu beğenmiş: "Bu gerçekten güzeldir." demiştir.”