“Muhakkak ki biz onu Kadir gecesi indirdik.” ayetindeki
“Onu’dan kasıt nedir?” Yani Kadir gecesi indirilen şey ne idi? sorusuna beş
şekilde tefsiri meal ile cevap verilmiştir:
1. “Biz, Cebrail’i Kadir gecesi indirdik”. Tabii Cebrail’in
inmesi demek, vahyin, yani Kur’an’ın kendisiyle inmesi demektir.
2. “Biz, bu sureyi (Kadir suresini), Kadir gecesi ve
fazileti hakkında indirdik.“ Kadir suresi, Kur’an’dan olduğu hasebiyle,
buradaki “onu“ zamiri tefhimen ve tahsinen Kur’an’a ait olmuş olur.“ Kimi ulema
da bu ayeti böyle anlamışlardır.
3. “Biz, bu Zikr’i (Kur’an’ı), Kadir gecesinde, yani Kadir gecesinin fazileti ve şerefinin beyanı hususunda indirdik...” şeklinde ayetin takdiri bir manası da bulunduğunu Razi kaydetmiştir.
4. “Biz o (sef’i) Kadir gecesinde indirdik.” Sef’ ise, (derisini vs.) yakmak, kavurmak ya da alnından, perçeminden şiddetle tutup çkmek manalarına gelmektedir. Elmalılı Hazretleri yukarıdaki üç ihtimali zikrettikten sonra bir dördüncüsü olarak der ki: “Surenin Medeni olması rivayetine göre acizane anlayışıma daha yakın görünen bir ihtimal vardır ki, o da bu zamirin suresinin sonundaki "Eğer bundan vazgeçmezse, onu perçeminden yakalarız." ayetindeki "sef'" kelimesine raci olarak o vaadin Bedir harbinde yerine getirilmesine işaret olmasıdır. Bu şekilde Ebu Cehil'in o yalancı, cani kafasının kesilip cehenneme doğru sürüklendiği Bedir başarısının nüzulü (inmesi)ne işaret olarak "Eğer Allah'a ve (hak ile batılın) ayrıldığı gün, iki topluluğun karşılaştığı (Bedir) günü kulumuza indirdiğimize iman etmişseniz." ayetinin manasında olmuş olur. "Yevm" (gün), geceyi de içine aldığı için, bundan Bedir vakası Kadir gecesinin sabahında olduğu ve bu yüksek vaadin yerine getirilmesi yevme'l-fürkan (hak ile batılın ayrıldığı gün) olan o günün gecesinden başladığı da anlaşılır. "Ramazan ayı ki insanlara yol gösterici, hidayeti, doğruyu ve yanlışı birbirinden ayırd edip açıklayıcı olarak Kur'an o ayda indirilmiştir." ayeti de bu mana ile tefsir olunabilir. Çünkü Bedir vakası da Ramazan ayının onyedinci günü olmuştur. Alusi'nin kaydettiği üzere Kadir gecesi Ramazan'ın 17. gecesi olduğu, çünkü Bedir vak’ası onun sabahında vuku bulduğu Hasen'den de rivayet edilmiştir. Şu kadar ki bu ancak surenin Medine'de indiği rivayetine göre sahih olabilir ve çoğunluğun tercihine göre Kadir gecesinin Ramazan'da olmasına zıt olmaz. Fakat bir hayli hadislerin delaletine göre Ramazan'ın son on gününde aranması ve en çok yirmi yedinci gece olması hakkındaki rivayetlere uygun olmaz.
Mekki olması rivayetine de uymaz. Medeni olmasını tercih edenlerin asıl yönü de bu olması gerektir. Bununla beraber Cuma gününde duanın kabul edildiği saatin gizlendiği gibi Kadir gecesinin de bütün sene içinde gizlenmiş olduğu, bilhassa Ramazan'da ve özellikle son on gününde teklerde veya çiftlerde, özellikle 27’sinde olması da en galip ihtimal bulunduğu hakkındaki en sağlam rivayet düşünülünce Kadir gecesi Bedir gecesinden ibaret demek değil, fakat Bedir gecesi Kadir gecelerinden biri idi. O sene Kadir, Ramazanın 17’sine rastlamıştı, diye anlamak daha doğru olur. Şu halde bütün görüşlere ihtilafsız şamil olacak şekilde en kesin ve ittifak edilmiş olan mana, zamirin tüm veya kısmi mutlak Kur'an'a döndürülmesidir. “İkra!” veya Bedir de bu mana dahilinde birer yakın ihtimaldirler.”
5. “Biz Kur’an’ı Kadir gecesi (ilk ayetlerini vahyetmek suretiyle) indirmeye başladık.” İmam Şa’bi’nin de kavli olan bu mana, aynı zamanda Cumhur-u ulemanın dahi kavli olmaktadır. Allame M. Hamdi Yazır der ki: "Oku", Kur'an'ın ilk inen ayeti olduğundan dolayı, onun inişi Kur'an'ın indirilmeye başlaması demek olacağı için zamirin ona gönderilmesi de hakikatte çoğunluğun görüşüne aykırı olmaz. Ancak zamirin mercii önceki surede geçmiş olması itibarıyla "o Kur'an'ı" demek gibi lafız itibarıyla da sarih (açık) olmuş olur. Ve inzali, inzale başlamakla yorumlamaya ihtiyaç kalmaz. Çünkü Kur'an'a racidir, diyenlerin bir kısmı, Şabi'den rivayet edildiği üzere indirilmeye başlanmakla tefsir etmişler ve demişlerdir ki, bütün Kur'an'ın tamamı bir gecede değil, yirmi üç senede peyderpey nazil olduğu bilindiğinden "Ramazan ayı ki, onda Kur'an indirildi." ayetinde olduğu gibi burada da maksadın, yirmi üç sene devam eden indirilişin başlangıcı olması gerekir. Onun için zamirin ilk nazil olan "oku" emrine nisbeti aynı manayı daha çok açıklık ile ifade etmiş olmakla beraber indirilişi, ilk indiriliş ile yoruma ihtiyaç bırakmayan güzel bir mana olur. Ve surenin Mekki ve Medeni olması rivayetlerinin ikisine de uygun düşer.”
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder